Jan Bożym 1920 - 1941

Urodzony -a 23.6.1920 w Okunin
Zmarł -a 7.6.1941 w Gusen

Biografie

Jan Bożym mieszkał w czasie II wojny światowej w swoim rodzinnym domu we wsi Okunin w powiecie płońskim. Z zawodu był ślusarzem. 4 kwietnia 1940 r. wraz z kolegami Antonim Bieńkowskim, Piotrem Mariańskim i Janem Cybulskim został zatrzymany przez policję graniczną z Modlina i umieszczony w obozie pracy wychowawczej w Działdowie. Powodem aresztu tych czterech młodych Polaków było podejrzenie o zakopanie broni i amunicji w lasach koło Modlina. Uczynili to jeszcze podczas walki obronnej we wrześniu 1939 roku, a celem było „odkopanie broni w przyszłej akcji powstańczej, rozdanie jej wśród ludności i wystąpienie samemu z bronią w ręku w walce o niepodległość Polski.” Wszyscy czterej przyznali się do zarzutu. Równocześnie funkcjonariusze niemieckiej policji odkopali ukrytą amunicję, co dodatkowo zaciążyło na losie więźniów. We wrześniu 1940 r. Gestapo w Ciechanowie zawnioskowało dla nich o areszt ochrony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen. 16-letni Jan Cybulski zmarł jeszcze w trakcie aresztu w działdowskim obozie, najprawdopodobniej wskutek doznanej przemocy. W przypadku Jana Bożyma Gestapo uzasadniło karę KZ jego rzekomym „antyniemieckim usposobieniem, które napawa obawami, że na wolności uczyni wszystko, by tylko zaszkodzić niemieckim interesom.” Jan Bożym i Piotr Mariański trafili do Mauthausen 22 listopada 1940 r., po tym jak lekarz obozowy w Działdowie uznał ich za zdrowych. Obaj zmarli w Gusen: Jan Bożym – 7 czerwca, a Piotr Mariański – 20 września 1941 roku. Dzisiaj we wsi Okunin znajduje się obelisk upamiętniający 60-ciu zamordowanych przez Niemców mieszkańców. Na nim uwieczniono również Jana Bożyma, Antoniego Bieńkowskiego, Piotra Mariańskiego i Jana Cybulskiego.

 

Źródła:

Karta więźnia Jana Bożyma, w: Aroslen Archives, 1.1.26/1373637

Kartoteka Jana Bożyma, w: Arolsen Archives, 1.2.2.1/11413037 (Zespół: Gestapo Zichenau)

 

Autorka: Dr Katarzyna Woniak – Aleksander-Brückner-Zentrum für Polenstudien, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg.

Pozycja w sali