Urodzony -a 24.10.1895 w Bądkowo Jeziorne
Zmarł -a 11.11.1941 w Gusen
Jan Lewandowski urodził się w Bądkowie Jeziornym. Mieszkał w Płomianach, w ówczesnym powiecie Lipno, gdzie pracował jako nauczyciel. 17 października 1939 r. niemieckie grupy operacyjne (Einsatzgruppen) oraz tzw. Selbstschutz (członkowie mniejszości niemieckiej) przeprowadziły szeroko zakrojoną akcję zwalczania polskiej inteligencji i pod pretekstem omówienia spraw oświaty zaprosiły nauczycieli z okolic Lipna na konferencję, po czym aresztowały wszystkich przybyłych. Łącznie ujęto 72 nauczycieli i umieszczono ich w obozie koncentracyjnym w Hohenbruch w Prusach Wschodnich. Stamtąd Jan trafił, podobnie jak wielu innych nauczycieli, do obozu przejściowego w Działdowie (Soldau). 18.04.1940 r. przewieziono go do KZ Dachau a 26.05.1940 do Mauthausen. Tylko nieliczni aresztowani w tej akcji nauczyciele zdołali przeżyć katorgę KZ. Na podstawie zaświadczenia lekarza obozowego Jan umarł 11.11.1941 r. w Gusen na zapalenie nerek. Jego rzeczy zostały przekazane Wehrmachtowi do celów wojskowych.
Dr Katarzyna Woniak, Universität Augsburg
Źródła:
· Kartoteka Jana Lewandowskiego, w: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, sygn. IPN GK 629/2882 (Zespół: Gestapo Zichenau)
· Akta Sądu Grodzkiego w Lipnie 1945-50, Akta w sprawie stwierdzenia zgonu dot. Jana Lewandowskiego, w: Instytut Pamięci Narodowej Bydgoszcz, sygn. IPN By 115/239
· Mirosław Krajewski, Przerwana lekcja. Męczeństwo nauczycieli Ziemi Dobrzyńskiej w latach drugiej wojny światowej. Podsumowanie badań, w: „Rocznik Dobrzyński”, t. 2: 2009, s. 143-197, tutaj 189.