Władysław Dorabiała 1914 - 1944 Обработать

Władysław Dorabiała wurde im Dorf Polonisz in der Gemeinde Lubotyń geboren. Von Beruf war er Gärtner. Nach dem deutschen Einmarsch in Polen diente er als Unteroffizier in der polnischen Armee und geriet zunächst in der Nähe von Breslau in Kriegsgefangenschaft. Kurz darauf wurde er ins Stalag XII B in Frankenthal deportiert, von wo aus er als Kriegsgefangener auf einem Bauernhof in Dannstadt eingesetzt wurde. Am 12. September 1941 wurde ihm der Kriegsgefangenenstatus aberkannt und er arbeitete als „Zivilarbeiter“ weiterhin in Dannstadt. Im September 1942 floh er von seinem Arbeitsplatz und versteckte sich über ein Jahr lang auf nahegelegenen Feldern. Während dieser Zeit beging er Diebstähle von Lebensmitteln. Im November 1943 wurde Władysław in Dannstadt in einem Heuhaufen gefasst und im Gestapo-Gefängnis in Neustadt an der Weinstraße inhaftiert. Im Februar 1944 beantragte die Gestapo in Saarbrücken beim RSHA eine „Sonderbehandlung“, da „er durch sein Verhalten eine ständige Gefahr für die Sicherheit und Ordnung des Reiches bildet“. Am 24. März 1944, kurz nach Władysławs 30. Geburtstag, kam aus Berlin die Anordnung, ihn zur Hinrichtung ins Konzentrationslager Mauthausen zu überführen. Im Fernschreiben wurde die Exekution als Teil der kurz zuvor eingeleiteten „Aktion Kugel“ zur Hinrichtung entflohener Kriegsgefangener begründet. Obwohl Władysław zu diesem Zeitpunkt weder Kriegsgefangener noch aus einem Kriegsgefangenenlager geflohen war, wurde beschlossen, seine geringfügigen Diebstähle im Rahmen dieser Aktion zu bestrafen. Am 12. April unterzeichnete Władysław den ausgestellten Schutzhaftbefehl, ohne zu ahnen, dass dies seinen Tod bedeuten würde. Gleichzeitig wurde unter polnischen Landsleuten bekanntgeben, dass Władysław wegen seines „asozialen Verhaltens“ gehängt worden sei. Am 1. Mai verließ Władysław das Gefängnisgebäude in Neustadt a.d. Weinstraße und zehn Tage später, am 11. Mai 1944 wurde er in Mauthausen hingerichtet. Auf der in Mauthausen ausgestellten Sterbeurkunde wurde nicht einmal die Todesursache angegeben.

Dr. Katarzyna Woniak, Universität Augsburg (2025)

Quelle:

Landesarchiv Berlin, B Rep. 057-01 Nr. 4336, Personalakte von Władysław Dorabiała 

Dokumente:

Fernschreiben vom 24.3.1944

Schutzhaftbefehl vom 12.4.1944

Władysław Dorabiała urodził się we wsi Polonisz w gminie Lubotyń. Z zawodu był ogrodnikiem. Po napaści Niemiec na Polskę służył jako kapral w Wojsku Polskim, po czym trafił do niewoli, najpierw w pobliże Wrocławia. Niebawem później do Stalag XII B w Frankenthal, skąd jako jeniec wojenny zatrudniony został w gospodarstwie rolnym w Dannstadt. 12 września 1941 r. pozbawiono go statusu jeńca wojennego, jednak dalej pracował w Dannstadt. We wrześniu 1942 r. zbiegł z miejsca pracy i przez ponad rok ukrywał się na pobliskich polach. W tym czasie dopuszczał się kradzieży żywności. W listopadzie 1943 r. Władysław został ujęty w stogu siana w Dannstadt i osadzony w więzieniu gestapo w Neustadt an der Weinstraße. W lutym 1944 r. gestapo w Saarbrücken zawnioskowało w RSHA o „Szczególne traktowanie”, ponieważ „jego zachowanie stanowi stałe zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku Rzeszy.“ 24 marca 1944, tuż po 30 urodzinach Władysława, zapadła decyzja o stracenia go w KZ Mauthausen. W telegramie uzasadniono, że egzekucja jest częścią „Akcji Kula”, która dopiero co została zainicjowana dla egzekucji zbiegłych jeńców wojennych. Choć Władysław w tym czasie ani nie był jeńcem wojennym ani nie zbiegł z obozu jenieckiego, to mimo wszystko jego drobne kradzieże zdecydowano się ukarać straceniem. 12 kwietnia Władysław podpisał wystawiony nakaz „aresztu ochronnego”, nie spodziewając się, że sygnuje w ten sposób swoją śmierć. Jeszcze zanim trafił do Mauthausen, w jego okolicy powiadomiono, że Władysław powieszony został za swoje „aspołeczne zachowanie”. 1 maja Władysław opuścił budynki więzienne w Neustadt a. d. Weinstraße a zaledwie 10 dni później, 11 maja wykonano w Mauthausen na nim egzekucję. Wystawiony w Mauthausen akt zgonu nie zawierał nawet przyczyny śmierci. 

Dr Katarzyna Woniak, Uniwersytet w Augsburg (2025) 

Źródło:

Landesarchiv Berlin, B Rep. 057-01 Nr. 4336, Kartoteka Władysława Dorabiały 

Dokumenty:

Telegram z 24.3.1944

Nakaz aresztu ochronnego z 12.4.1944