Kazimierz Bartold 1916 - 1945 Edycja

Kazimierz Bartołd lebte im in seinem Heimatdorf Bagienice-Pagórki im Landkreis Mackeim (Maków). Da sein Vater nicht mehr lebte, musste seine Mutter zusammen mit den Kindern ein landwirtschaftliches Gut bewirtschaften. Im Frühjahr 1941 wurde er vom Arbeitsamt zur Zwangsarbeit nach Ostpreußen geschickt. Dort sei er von seinem Bauern verprügelt worden, woraufhin Kazimierz die Arbeit aufgab. Wegen diesem „Vertragsbruch“ wurde er mit einer Haft im Arbeitserziehungslager Mackeim (Maków) bestraft, von wo er nach Hause flüchtete. Insgesamt wurde er dreimal zur Zwangsarbeit vermittelt und jedes Mal verließ er eigenmächtig die zugewiesene Stelle, um seine Mutter auf dem eigenen Bauernhof zu unterstützen. Beim dritten Mal wurde er von der nach ihm fahndenden Gendarmerie zu Hause gefasst. Am 15. August 1943, fünf Tage nach der Festnahme, gab er folgendes zum Protokoll: „Ich liebe die Freiheit und arbeite nicht gern“. Er wurde zum AEL Soldau (Działdowo) gebracht, wo er erneut vernommen wurde. Demnach erfolgten seine „Vertragsbrüche“ zum einem, weil er von seinen Arbeitgebern geschlagen worden sei und zum anderen, weil seine Mutter ihn brieflich um die Rückkehr gebetet hat. Die Gestapo Zichenau sah Kazimierz als „einen arbeitsscheuen Polen“ und überstellte ihn am 5. November 1943 nach Mauthausen. Am 25. März 1944 erfolgte seine Versetzung zum Außenlager „Zement“ in Ebensee. Die Befreiung konnte er nicht mehr erleben, er starb dort am 24. April 1945.

Dr. Katarzyna Woniak – Aleksander-Brückner-Zentrum für Polenstudien, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg

Quellen:

• Personalakte von Kazimierz Bartołd, in: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, Sign. IPN GK 629/86 (Bestand: Gestapo Zichenau)

• Häftlingspersonalkarte von Kazimierz Bartołd, in: Aroslen Archives, 1.1.26/1346755

Kazimierz Bartołd urodził się i mieszkał we wsi Bagienice-Pagórki w powiecie Maków. Ponieważ ojciec zmarł, pomagał matce i rodzeństwu w prowadzeniu rolnego gospodarstwa. Wiosną 1941 r. urząd pracy skierował Kazimierza na roboty do Prus Wschodnich. Po tym, jak pracodawca go pobił, porzucił stanowisko, przez co trafił do obozu pracy wychowawczej w Makowie. Kazimierzowi udało się zbiec z tego obozu i wrócić do domu. Łącznie trzy raz dopuścił się porzucenia przydzielonej mu pracy, gdyż wolał wspierać własną matkę. Po trzeciej ucieczce z pracy przymusowej w Prusach Wschodnich policja nakryła go w domu i aresztowała. Pięć dni później, 15 sierpnia 1943 r., Polaka przesłuchano po raz pierwszy. Zeznał on wówczas: „Kocham wolność i nie lubię pracować“. Umieszczono go w obozie w Działdowie, gdzie poddano go ponownym przesłuchaniom. Kazimierz twierdził, że powodem jego uchyleń od pracy było złe traktowanie przez pracodawców, oraz listowne prośby matki o powrót. Ciechanowskie Gestapo określiło Kazimierza jako „leniwego Polaka“ i skierowało go 5 listopada 1943 r. do obozu koncentracyjnego Mauthausen. 25 marca 1944 r. przeniesiono go do podobozu „Cement“ w Ebensee. Wolności się nie doczekał. Zginął tam z wycieńczenia 24 kwietnia 1945 r, czyli tuż przed końcem wojny.

Dr Katarzyna Woniak – Aleksander-Brückner-Zentrum für Polenstudien, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg

Źródło:

• Kartoteka Stanisława Barańskiego, w: Instytut Pamięci Narodowej, IPN GK 629/86 (Zespół: Gestapo Zichenau)

• Kartoteka Kazimierza Bartołda, w: Aroslen Archives, 1.1.26/1346755