Michał Czepiel 1913 - 1945 Edycja

Michał Czepiel – urodził się 29 września 1913 roku we wsi Izbiska (obecnie - gmina Wadowice Górne, powiat mielecki, województwo podkarpackie) w rodzinie chłopskiej jako syn Katarzyny Czepiel z domu Krawiec i Ignacego Czepiela. Był to jeden z najbiedniejszych rejonów międzywojennej Polski . Miał siostrę Julię urodzoną w 1915 roku, już po przymusowym wcieleniu ojca Ignacego do wojska austriackiego. Ignacy zginął na froncie I wojny światowej. Michał ukończył pięcioklasową szkołę powszechną w Izbiskach oraz uczestniczył w kursach dla ogrodników organizowanych w pobliskim dworze Przybysz, interesował się stolarką.

Jesienią 1939 roku ożenił się z Wiktorią z domu Giża z sąsiedniej wsi Wierzchowiny - Kądzielnia. W 1940 roku urodził się ich pierwszy syn Józef, a rok później drugi - Stanisław. Całą rodziną przenieśli się do pobliskiej wsi Małec, gdzie wydzierżawili gospodarstwo pod numerem 81.

W listopadzie 1942 roku Michał został aresztowany przez niemiecką żandarmerię podczas pacyfikowania miejscowej ludności w trakcie obławy na uzbrojone grupy leśne działające w okolicznych wsiach i lasach . Początkowo był przetrzymywany na posterunku w Radgoszczy, a następnie przewieziony do aresztu w Tarnowie. Po dwóch tygodniach transportem przewieziono go do aresztu na ulicy Montelupich w Krakowie. Z aresztu na Montelupich przysłał wiadomość i prośbę o paczkę żywnościową (gryps) do wujka Wojciecha Krawca (brata matki, zamieszkałego w sąsiedniej wsi Pień), którego bardzo szanował, a nie chciał narażać matki, jak również żony z maleńkimi dziećmi na kontakty z niemiecką żandarmerią.

Po miesiącu, 11 lutego 1943 roku przetransportowany został do obozu koncentracyjnego w Auschwitz (nr obozowy 10976), skąd przysłał dwa listy adresowane również do wujka Wojciecha Krawca. List pierwszy nosi datę 18 lipca 1943, drugi miał datę 6 lutego 1944 roku (fragment tego listu został oderwany i przesłany do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w Genewie w celu poszukiwania wiadomości o zaginionym Michale). W listach prosił o żywność.

12 lutego 1944 przybył transportem z obozu w Auschwitz do obozu w Mauthausen (nr obozowy 51654), skąd po dwóch tygodniach 27 lutego został wywieziony do wyjątkowo ciężkiego podobozu w Ebensee (w dalszym ciągu nr 51654). W Häftlings-Personal-Karte wpisano mu zawód Gärtner (ogrodnik) oraz Tischner (stolarz).

Obóz w Ebensee położony wysoko w Alpach, około 100 km od Mauthausen, był jednym z najokrutniejszych, najcięższych obozów koncentracyjnych. Panował w nim okropny głód, więźniowie po 12 godzin dziennie kuli w alpejskich skałach systemy tuneli i sztolni dla ukrycia niemieckiego przemysłu zbrojeniowego przed bombardowaniami aliantów . Najgorsze były miesiące przed kapitulacją III Rzeszy. Do Ebensee przybywały w marszach śmierci duże ilości ledwo żywych, wygłodzonych więźniów. System zaopatrzenia w żywność załamał się, więźniowie codziennie umierali, a obozowe krematorium nie nadążało palić zwłok. Taki obraz zobaczyli amerykańscy żołnierze wyzwalając obóz 6maja 1945 roku.

Michał Czepiel przeżył obóz w Ebensee, jednak bardzo ciężko chory. 10 maja przetransportowany został na leczenie do odległego ok. 15 km (wyżej w Alpach) Bad Ischl , a potem do Polskiego Szpitala w oddalonym o 8 km Bad Goisern. Niestety mimo podjętego leczenia zmarł 24 czerwca w wieku 32 lat na gruźlicę, na którą zachorował w obozie. Jest jednym z 750 byłych więźniów obozu Ebensee zmarłych w ciągu kilku tygodni i miesięcy po wyzwoleniu tego strasznego miejsca.

Pochowany został na miejscowym cmentarzu katolickim. W maju 1951 roku wraz z 84 innymi zmarłymi byłymi więźniami został ekshumowany i ponownie pochowany na terenie cmentarza na terenie obozu w Ebensee. W 2011 roku na cmentarzu powstał pomnik – 156 przeźroczystych tafli z wyrytymi 8412 nazwiskami więźniów, zamordowanych lub zmarłych na skutek uwięzienia, ofiar pracy przymusowej. Wśród nich jest nazwisko i imię Michała Czepiela. Nazwiska dalszych około 300 ofiar uważa się za nieznane.

Jego nazwisko i imię jest uwiecznione w „Sali Nazwisk – Zmarli w obozie Mauthausen” na terenie obozu macierzystego w Mauthausen . W 2024 roku w katolickim kościele farnym w Bad Goisern dedykowano witraż zmarłym w tym miasteczku, byłym więźniom obozu.

Wiktoria Żyłko, wnuczka (córka Józefa)

Michał Czepiel  wurde am 29. September 1913 im Dorf Izbiska (heute Gemeinde Wadowice Górne, Landkreis Mielec, Woiwodschaft Karpatenvorland) als Sohn von Katarzyna Czepiel, geborene Krawiec, und Ignacy Czepiel in einer Bauernfamilie geboren. Es war eine der ärmsten Regionen im Polen der Zwischenkriegszeit. Er hatte eine Schwester Julia, die 1915 geboren wurde, nachdem sein Vater Ignacy bereits zwangsweise in die österreichische Armee eingezogen worden war. Ignacy fiel an der Front im Ersten Weltkrieg. Michał absolvierte die fünfjährige Volksschule in Izbiska und nahm an Gärtnerkursen im nahe gelegenen Gut Przybysz teil. Er interessierte sich für Tischlerei.

Im Herbst 1939 heiratete er Wiktoria, geborene Giża, aus dem Nachbardorf Wierzchowiny-Kądzielnia. Im Jahr 1940 wurde ihr erster Sohn Józef geboren, ein Jahr später der zweite Sohn Stanisław. Die ganze Familie zog in das nahegelegene Dorf Małec, wo sie den Hof Nr. 81 pachtete.

Im November 1942 wurde Michał während der Pazifizierung der lokalen Bevölkerung im Rahmen einer Razzia gegen bewaffnete Waldgruppen, die in den umliegenden Dörfern und Wäldern operierten, von der deutschen Militärpolizei verhaftet. Zunächst wurde er auf dem Polizeirevier in Radgoszcz festgehalten und anschließend in das Gefängnis in Tarnów gebracht. Nach zwei Wochen wurde er in das Gefängnis in der Ulica Montelupich in Krakau überstellt. Aus dem Gefängnis in der Ulica Montelupich schickte er eine Nachricht und eine Bitte um ein Lebensmittelpaket (Kassiber[1]) an seinen Onkel Wojciech Krawiec (Bruder seiner Mutter, wohnhaft im Nachbardorf Pień), den er sehr respektierte und weil er seine Mutter sowie seine Frau mit den kleinen Kindern nicht dem Kontakt mit der deutschen Gendarmerie aussetzen wollte.

Nach einem Monat, am 11. Februar 1943, wurde er in das Konzentrationslager Auschwitz (Häftlingsnummer 10976) deportiert, von wo aus er zwei Briefe an seinen Onkel Wojciech Krawiec schickte. Der erste Brief ist auf den 18. Juli 1943 datiert, der zweite auf den 6. Februar 1944 (ein Teil dieses Briefes wurde abgetrennt und an das Internationale Rote Kreuz in Genf geschickt, um Informationen über den vermissten Michał zu erhalten). In den Briefen bat er um Lebensmittel.

Am 12. Februar 1944 kam er mit einem Transport aus dem Konzentrationslager Auschwitz in das Konzentrationslager Mauthausen (Häftlingsnummer 51654), von wo aus er nach zwei Wochen, am 27. Februar, in das besonders grausame Außenlager Ebensee (weiterhin mit der Häftlingsnummer 51654) deportiert wurde. In der Häftlings-Personal-Karte wurde als Beruf Gärtner und Tischler eingetragen.

Das Konzentrationslager Ebensee, hoch in den Alpen, etwa 100 km von Mauthausen entfernt, war eines der grausamsten und brutalsten Konzentrationslager. Es herrschte schrecklicher Hunger. Die Häftlinge gruben 12 Stunden am Tag Tunnel- und Stollensysteme in die Felsen der Alpen, um die deutsche Rüstungsindustrie vor den Bombenangriffen der Alliierten zu verstecken. Am schlimmsten waren die Monate vor der Kapitulation des „Dritten Reiches“. In Todesmärschen kamen große Gruppen halbtoter, ausgehungerter Häftlinge nach Ebensee. Das Versorgungssystem brach zusammen. Täglich starben Häftlinge, und das Lagerkrematorium konnte mit der Einäscherung der Leichen nicht Schritt halten. Dieses Bild bot sich den amerikanischen Soldaten, als sie das Konzentrationslager am 6. Mai 1945 befreiten.

Michał Czepiel überlebte das Konzentrationslager Ebensee, war jedoch schwer krank. Am 10. Mai wurde er zur Behandlung in das etwa 15 km entfernte Bad Ischl (höher in den Alpen) und anschließend in das 8 km entfernte polnische Krankenhaus in Bad Goisern gebracht. Trotz der medizinischen Behandlung starb er am 24. Juni im Alter von 32 Jahren an Tuberkulose, an der er im Lager erkrankt war. Er ist einer von 750 ehemaligen Häftlingen des Lagers Ebensee, die innerhalb weniger Wochen und Monate nach der Befreiung dieses schrecklichen Ortes starben.

Er wurde auf dem örtlichen katholischen Friedhof beigesetzt. Im Mai 1951 wurde er zusammen mit 84 weiteren verstorbenen ehemaligen Häftlingen exhumiert und auf dem Friedhof des Konzentrationslagers Ebensee wieder beigesetzt. Im Jahr 2011 wurde auf dem Friedhof ein Denkmal errichtet – 156 transparente Tafeln mit den eingravierten Namen von 8412 Häftlingen, die ermordet wurden oder an den Folgen ihrer Haft starben, den Opfern der Zwangsarbeit. Unter ihnen befindet sich auch der Name Michał Czepiel. Die Namen von weiteren rund 300 Opfern bleiben noch unbekannt.

Sein Name und Vorname sind im „Raum der Namen“ in der KZ-Gedenkstätte Mauthausen verewigt. Im Jahr 2024 wurde in der katholischen Pfarrkirche in Bad Goisern den in dieser Stadt verstorbenen ehemaligen Häftlingen des Lagers ein Glasfenster gewidmet.

Wiktoria Żyłko, Enkelin (Tochter von Józef) (2025)

Anmerkung:

[1] Anm. d. Übers.: heimliches Schreiben oder unerlaubte schriftliche Mitteilung eines Häftlings an einen anderen oder an Außenstehende.