Chiel Lipszyc 1891 - 1941 Edycja

Chiel Lipszyc war ein polnischer Jude, geboren in Bieżuń im Landkreis Żuromin. Er war verheiratet und hatte drei Kinder. Am 9. November 1939 wurde er zusammen mit seiner Familie nach Warschau ausgesiedelt, sie entwichen jedoch dem Transport und gingen illegal nach Płońsk. Dort lebte er vom Handel. Am 15. März 1941 wurde Chiel in Płońsk durch die Grenzpolizei festgenommen, weil er im Verdacht stand, zusammen mit Hirsch Vogel einen Beamten der Grenzpolizei bestochen zu haben. Beide Juden wurden polizeilich mehrfach vernommen. Im Tagesrapport vom 10. April 1941 begründete ein Polizeibeamter die Notwendigkeit der Einweisung ins KZ folgendermaßen: „Die beiden Juden haben durch Anbieten einer größeren Geldsumme versucht, die Freilassung von in anderer Sache festgenommenen Polen und Juden zu erreichen.“ Mit der Geldübergabe sollen sie am 26. Februar 1941 einen beim Grenzpolizeikommissariat Modlin beschäftigten jüdischen Arbeiter beauftragt haben, der jedoch den Vorfall zur Anzeige brachte. Tatsächlich hatten Lipszyc und Vogel von polnischen und jüdischen Familien, deren Angehörigen von der Gestapo verhaftet worden waren, Geldbeiträge in Summe von 13.450 RM eingesammelt und einer Mittelsperson aus Nowy Dwór Mazowiecki (dt. Neuhof) ausgehändigt. Chiel Lipiszyc gestand den Bestechungsversuch. Die Polizei sah in seiner Handlungsweise das Ziel, „das Vertrauen der Bevölkerung zu den staatlichen Organen zu untergraben“. Am 27. Mai 1941 wurden Lipszyc und Vogel aus dem Durchgangslager Soldau (Działdowo) mittels Sammeltransports in das KZ Mauthausen überführt, das sie am 6. Juni erreichten. Chiel wurde am 11. August 1941 in Hartheim ermordet.

Dr. Katarzyna Woniak, Universität Augsburg

Quelle:

Personalakte von Chiel Lipszyc, in: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, Sign. IPN GK 629/2984 (Bestand: Gestapo Zichenau)

Veränderungsmeldung für den 11. August 1941, in: KZ-Gedenkstätte Mauthausen, MM B/15/6.

Chiel Lipszyc urodził się w Bieżuniu w powiecie Żuromin. Był żonaty i miał troje dzieci. 9 listopada 1939 r. niemieckie władze zarządziły wysiedlenie całej żydowskiej rodziny do Warszawy, która jednak zbiegła z transportu i udała się nielegalnie do Płońska. Tam Chiel trudnił się handlem. 15 marca 1941 r. został zatrzymany wraz z Hirschem Voglem pod zarzutem próby przekupstwa niemieckiego policjanta żandarmerii. Obydwu Żydów policja przesłuchiwała wielokrotnie. W raporcie dziennym z 10.04.1941 r. urzędnik zawnioskował o osadzenie ich w KZ, co motywował następująco: „Obaj Żydzi ofiarując wysoką sumę pieniężną próbowali wykupić na wolność zatrzymanych Żydów i Polaków.” 26.02.1941 r. mieli poprosić żydowskiego robotnika, zatrudnionego w komisariacie w Modlinie, o przekazanie łapówki. Ten jednak zawiadomił o fakcie policję, która wszczęła dochodzenie. Faktycznie Lipszyc i Vogel uzbierali u rodzin aresztowanych pieniądze na wykup w wysokości 13.450 marek, które przekazali pośrednikowi z pobliskiego Nowego Dworu Mazowieckiego. Chiel przyznał się do zarzutów. Gestapo widziało w jego działaniu niepożądany środek niwelujący „zaufanie ludności do organów władzy państwowej”. 27 maja 1941 r. Lipszyca i Vogla zabrano z obozu przejściowego w Działdowie i wysłano transportem zbiorowym do KZ Mauthausen, dokąd dotarli 6 czerwca. Chiel zginął 11.8.1941 r. w Hartheim.

Dr Katarzyna Woniak, Universität Augsburg

Źródło:

Kartoteka Chiela Lipszyca, w: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, sygn. IPN GK 629/2984 (Zespół: Gestapo Zichenau)

Veränderungsmeldung für den 11. August 1941, in: KZ-Gedenkstätte Mauthausen, MM B/15/6.