Urodzony -a 19.9.1891 w Kopciowice Zmarł -a 2.5.1945 w Ebensee
Biografie
Johann Wisiorek was the father of Cecylia Wisiorek. Cecylia was killed in Auschwitz –she was sentenced for publishing a newspaper called Braciom na otuchę. Her father was sent to Ebensee because of her.
Magda, granddaughter (2017)
****
Jan (Johann) Wisiorek
Jan Wisiorek was born on September 19, 1891, in Kopciowice, the son of Jan and Anna (née Jonkisch). He was a railwayman by profession; following his promotion to the position of Train Manager, he moved with his family from Chełm Wielki to 6 Katowicka Street in Mysłowice.
He was active in the underground and served as one of the couriers of the clandestine publication "Braciom na otuchę" (To Encourage Our Brothers), which was printed in a garden house on his allotment plot and co-edited by his daughter, Cecylia.
He was arrested on March 4, 1943, and four days later transferred from the Mysłowice prison to KL Auschwitz. In early January 1945, he was moved to the Mauthausen concentration camp, where he passed away on May 2, 1945, in the Ebensee subcamp. His prisoner number at KL Mauthausen was 119443.
Family
• Wife: Julia, née Kubica
• Children:
• Cecylia: born Jan 18, 1915; teacher; murdered at the Death Wall (Block 11) in KL Auschwitz on January 25, 1943.
• Jan Franciszek: born Aug 12, 1918; pilot of the Polish Air Forces, Flight Lieutenant in the Royal Air Force (RAF) in Great Britain; died in exile.
5. Lista Krzystka – Polish Air Forces in Great Britain 1940–1947
6. Archive of the Archdiocese of Katowice
7. Primary School No. 2 in Chełm Śląski: Memorial Tablet listing the names of the clandestine publication editors and couriers.
Franciszek Penczek (2026)
****
Cecylia Wisiorek
Cecylia Wisiorek was born on January 18, 1915, in Groß Chelm (known as Chełm Wielki since 1922), to the family of Jan, a railway worker, and Julia (née Kubica). Initially, they lived in the Błędów district of Chełm, but after a few years, they moved to Katowicka Street in Mysłowice. Cecylia had two siblings: a younger sister, Gertruda, and a brother, Jan, who served as a pilot for the Polish Armed Forces in Great Britain during World War II.
After a year of study at the Silesian Technical and Scientific Works in Katowice, she transferred to the Female Teacher Training College in Kraków, residing at the boarding house of the Maria Institute. During her fourth and final year, she fell ill with pneumonia and had to suspend her education. Following several months of convalescence, she continued her studies at the Maria Konopnicka State Female Teacher Training College in Sosnowiec, graduating in 1936.
After a year of teaching at a common school in Słupna, she was employed in 1938 as a contract teacher at the primary school in the Larysz district of Mysłowice, where she also led a Scouting troop. In late 1939, together with a group of young teachers—graduates of the Mysłowice Teacher Training College—she became involved in underground resistance activities.
From 1940, Cecylia, alongside Florian Adamski, Wilhelm Met, and Franciszek Roj, edited and distributed the clandestine publication Braciom na otuchę (To Encourage Our Brothers), which was printed on her parents' allotment garden. The title was inspired by the inscription on the Grunwald Monument in Kraków.
In the summer of 1942, the entire group was arrested and imprisoned in the Mysłowice prison. On January 25, 1943, Cecylia, Florian, and Wilhelm were transported to Auschwitz, where on the same day, they were sentenced to death by a Nazi Special Court (Sondergericht). They were executed at the executed at the Death Wall (the 'Black Wall') in the courtyard of Block 11. Franciszek Roj shared their fate nine months later, on October 22, 1943.
Cecylia’s father, Jan Wisiorek, was in March 1943 arrested due to his daughter's resistance activities and died on May 2, 1945, in the Mauthausen/Ebensee concentration camp.
To honor their memory, Primary School No. 2 in Chełm Śląski is named after Florian Adamski and the editorial group of the clandestine publication Braciom na otuchę (To Encourage Our Brothers): Cecylia Wisiorek, Wilhelm Met, and Franciszek Roj, as well as its couriers, including Cecylia’s father, Jan Wisiorek.
Sources:
1. Nikiel, Wincencja. "Wspomnienia" [Memories]. In: Blok Śmierci. Wspomnienia więźniów Bloku nr 11 w KL Auschwitz, edited by Franciszek Piper. Oświęcim: Auschwitz-Birkenau State Museum, 1983.
2. Franciszek Penczek. "Tajna gazetka" [The Clandestine Publication]. Ekspress Reporterów KAW, June 1984.
3. ofiary.auschwitz.org/victims?pattern=Wisiorek
4. straty.pl (IPN records).
5. archiwum.archidiecezjakatowicka.pl
6. Życie Mysłowic, issues 14-15-16, 1991/92.
Franciszek Penczek (2026)
****
Flight Lieutenant Jan Franciszek Wisiorek (P-1303)
Jan Franciszek Wisiorek was born on 12 August 1918 in Chełm Wielki. Around 1925, his family—his father Jan, mother Julia (née Kubica), and his sisters, the elder Cecylia and the younger Gertruda—relocated to Mysłowice, where they resided at 6 Katowicka Street.
Upon reaching the age of six, he entered the Teachers' Training College primary school (the "practice school" attached to the State Men's Teachers' Training College) in Mysłowice, completing five grades. He then continued his education at the State Men's Gymnasium, where, on 28 May 1937, he passed his matriculation examinations in the classical stream.
In the summer of 1936, he completed a gliding course at Ustjanowa, earning a Category ‘B’ glider pilot’s certificate. Immediately following his graduation—from 1 July to 18 August 1937—he participated in a Preliminary Air Training (PWL) camp in Katowice.
On 20 September 1937, Wisiorek volunteered for military service. After completing initial basic training at the Artillery Cadet School in Włodzimierz Wołyński, he was accepted on 3 January 1938 into the Air Force Reserve Cadet School in Radom. There, he underwent training as a combat pilot on PWS-14/16, PWS-26, and RWD-8 aircraft.
He graduated from the school on 15 September 1938 with the rank of Kapral Podchorąży (Corporal Officer Cadet) and a "fairly good" assessment. He received a posting to the 2nd Air Regiment in Kraków, from which he was transferred to the reserves just one week later. Until he was called up for exercises with his parent regiment’s training flight (22 June – 1 August 1939), he worked as an apprentice at the Mysłowice Tax Office.
By the mobilisation order of 30 August 1939, he was assigned to the reserve squadron of the 2nd Air Regiment, from which he was directed on 12 September to aircraft transport duties. On 17 September, acting under the orders of Podporucznik (Second Lieutenant) Plenkiewicz, he flew across the Polish-Romanian border near Śniatyn in a group of five aircraft.
He reached Bucharest on 21 September, where, after obtaining a passport from the Polish consulate, he travelled via Eforie in a group commanded by Captain Jaworski, arriving in Balchik on 12 October. Three days later, aboard the vessel Ajos Nikolaos alongside some 700 Polish airmen, he sailed via Beirut. He then boarded the Ville de Strasbourg, arriving in Marseille on 29 October. The following day, they were transported by lorry to the French airbase at Istres, from where he was directed on 21 December to Lyon-Bron—the assembly point for the forming Polish Air Force in France. Shortly before this, on 1 November 1939, he had been promoted to the rank of Podporucznik (Second Lieutenant). In early 1940, at the Lyon Aviation Training Centre, he took command of a reserve flight.
In June, while on a short leave, he travelled with Podporucznik (Second Lieutenant) Henryk Knapik to Saint-Vallier for the wedding of Porucznik (First Lieutenant) Ryszard Figura and Helena Bula, the daughter of a Polish miner. The ceremony took place on 15 June in this mining settlement, located some 150 km from Lyon and home to a large Polish community. It was there that news reached them of the fall of Paris and the German offensive.
Having missed the evacuation from Lyon, and amidst growing chaos and panic, he and his comrades headed south using various, often improvised, means of transport. They aimed for Saint-Affrique airfield, some 450 km away, attempting to rejoin the evacuated Polish units. Unfortunately, they were too late—missing also the final evacuation transport from Port-Vendres on the Mediterranean, 250 km further.
With the aid of the Polish consulates in Toulouse and Barcelona, he managed to reach Lisbon via Madrid in late August. There, with the support of the British Air Attaché, he travelled by ship to Great Britain. He was registered at RAF Blackpool, a primary centre for the Polish Air Force in the UK, on 5 September 1940 under the service number P-1303.
He began his fighter training on British aircraft on 10 March 1941 with a refresher course at No. 1 Polish Flying Training School (1 PFTS) in Hucknall. There—in accordance with the Anglo-Polish military agreement of 5 August 1940—he was confirmed in the RAF rank of Pilot Officer (P/O), the equivalent of Podporucznik (Second Lieutenant).
From 7 April 1941, he continued combat training at No. 55 Operational Training Unit (OTU) at RAF Usworth. On 26 May 1941, he was posted to No. 253 "Hyderabad" Squadron (Hawker Hurricanes) based in the Orkneys (RAF Skeabrae), where he flew fighter and patrol sorties. A month later, on 12 July 1941, he began service with No. 308 (Polish) "City of Kraków" Squadron (Spitfire Mk II).
In August 1941, he was directed to the 11 Group Anti-Aircraft Cooperation Flight—a specialist unit supporting AA training—which became No. 287 Squadron RAF in November. His duties included towing targets for anti-aircraft artillery practice. On 1 September 1941, he was promoted to Porucznik (First Lieutenant) and the equivalent RAF rank of Flying Officer (F/O). Between August and October 1942, he was hospitalised.
On 15 October 1942, he joined No. 317 "City of Wilno" Fighter Squadron (Spitfire V). On 1 March 1943, he was promoted to the rank of Flight Lieutenant (F/Lt).
On 9 January 1944, he was sent for flying instructor training at No. 16 Polish Service Flying Training School (16 PSFTS) in Newton, but due to a surplus of candidates, he was transferred in April to No. 8 Air Gunners School in Evanton, Northern Scotland. There, he served as a pilot towing drogues and flying air exercises with trainee gunners.
From June 1944 until 21 August 1945, he served with No. 306 (Polish) "City of Toruń" Squadron (Mustang Mk III). From there, he was again directed to an instructor course at 16 PSFTS, where he continued training until 20 January 1946—the date Polish aircrew training in the UK was disbanded.
After several months awaiting a further posting at the Polish Air Force Depot, he was directed on 12 June 1946 to No. 4 Polish Personnel Holding Unit. In November 1946, he was transferred to No. 5 Polish Resettlement Corps. He was demobilised on 15 November 1948.
During his service, he flew over 100 combat sorties, spending 255 hours in the air. This included 101 operational missions (145 hours). His total training time was 761 hours, including 31 hours of night flying.
V-1 Flying Bomb Victories: 2 1/2 shared victory
For his gallantry, he was awarded the Cross of Valour (Krzyż Walecznych) with two bars (signifying three awards).
On 21 February 1948, he married Anne Peggy Wooding. He lived with his family in Washbrook near Ipswich, working as an Assistant District Manager for an insurance company. He became a British citizen on 6 April 1957.
His sons were: Paul J. (b. 1952); Stephen R. (b. 1953, d. 1953); and Andrew G. (b. 1954). After 1957, no further information regarding Jan Wisiorek is available in existing records.
During the war, his family in Poland suffered heavy losses. His elder sister Cecylia—a co-editor of the clandestine news-sheet (gazetka) Braciom na otuchę—was executed on 25 January 1945 at the Death Wall in KL Auschwitz. His father Jan—a distributor of the same publication—died on 2 May 1945 at KL Mauthausen/Ebensee.
Franciszek Penczek, the author of the biographies of Jan Wisiorek and his daughter Cecylia and his son Jan Franciszek Wisiorek, asks family members to contact them via the email address: gedenkbuch@mauthausen-memorial.org.
Johann Wisiorek war der Vater von Cecylia Wisiorek. Cecylia wurde in Auschwitz ermordet, nachdem sie für die Herausgabe der Zeitung Braciom na otuchę zu Lagerhaft verurteilt worden war. Ihr Vater Johann Wisiorek wurde wegen ihr nach Ebensee deportiert.
Magda, Enkelin (2017)
****
Jan (Johann) Wisiorek
Jan Wisiorek wurde am 19. September 1891 in Kopciowice als Sohn von Jan und Anna, geborene Jonkisch, geboren. Er war von Beruf Eisenbahner; nach seiner Beförderung zum Oberzugschaffner zog er mit seiner Familie von Chełm Wielki nach Mysłowice in die Katowicka-Straße 6.
Er war im Untergrund als Kurier für die Widerstandsschrift „Braciom na otuchę“ (Den Brüdern zur Ermutigung) im Einsatz. Die Schrift wurde konspirativ in seinem Gartenhaus auf eigenen Parzellengrundstück gedruckt, wo seine Tochter Cecylia als Mitredakteurin wirkte.
Am 4. März 1943 wurde er verhaftet und vier Tage später vom Gefängnis in Mysłowice in das KL Auschwitz überführt. Anfang Januar 1945 kam er in das Konzentrationslager Mauthausen, wo er am 2. Mai 1945 im Außenlager Ebensee verstarb. Seine Häftlingsnummer im KL Mauthausen lautete 119443.
Familie
• Ehefrau: Julia, geb. Kubica
• Kinder:
• Cecylia: geb. 18.01.1915, Lehrerin, ermordet an der Todeswand (Block 11) im KL Auschwitz am 25. Januar 1943.
• Jan Franciszek: geb. 12.08.1918, Pilot der polnischen Luftstreitkräfte, Hauptmann der RAF (Flight Lieutenant Royal Air Force) in Großbritannien,
5. Lista Krzystka – Polnische Luftstreitkräfte in Großbritannien 1940–1947
6. Archiv der Erzdiözese Kattowitz
7. Grundschule Nr. 2 in Chełm Śląski: Gedenktafel mit den Namen der Redakteure und Kuriere der Widerstandsschrift „Braciom na otuchę“.
Franciszek Penczek (2026)
****
Cecylia Wisiorek
Cecylia Wisiorek wurde am 18. Januar 1915 in Groß Chelm (seit 1922 Chełm Wielki) als Tochter des Eisenbahners Jan Wisiorek und seiner Frau Julia (geb. Kubica) geboren. Zu Beginn lebte die Familie im Ortsteil Błędów in Chełm, zog jedoch nach einigen Jahren nach Mysłowice in die Katowicka-Straße um. Cecylia hatte zwei Geschwister: eine jüngere Schwester, Gertruda, und einen Bruder, Jan, der während des Zweiten Weltkriegs als Pilot der polnischen Streitkräfte in Großbritannien diente.
Nach einem einjährigen Studium an den Schlesischen Technisch-Wissenschaftlichen Werken in Katowice wechselte sie an das Lehrerinnenseminar in Krakau und wohnte im Internat des Maria-Instituts. In ihrem vierten und letzten Studienjahr erkrankte sie an einer Lungenentzündung, woraufhin sie ihre Ausbildung unterbrechen musste. Nach einer mehrmonatigen Genesungszeit setzte sie ihr Studium am Staatlichen Maria-Konopnicka-Lehrerinnenseminar in Sosnowiec fort, das sie 1936 abschloss.
Nach einem Jahr Tätigkeit an einer Volksschule in Słupna wurde sie 1938 als Vertragslehrerin an der Grundschule im Mysłowicer Stadtteil Larysz angestellt, wo sie auch eine Pfadfindergruppe leitete. Ende 1939 schloss sie sich gemeinsam mit einer Gruppe junger Lehrer – Absolventen des Lehrerseminars in Mysłowice – dem Widerstand an.
Ab 1940 redigierte und verbreitete Cecylia zusammen mit Florian Adamski, Wilhelm Met und Franciszek Roj die Widerstandsschrift „Braciom na otuchę“ (Den Brüdern zur Ermutigung), die auf dem Gartengrundstück ihrer Eltern gedruckt wurde. Die Idee für den Titel stammte von der Inschrift am Grunwald-Denkmal in Krakau.
Im Sommer 1942 wurde die gesamte Gruppe verhaftet und im Gefängnis von Mysłowice inhaftiert. Am 25. Januar 1943 wurde Cecylia zusammen mit Florian und Wilhelm in das Konzentrationslager Auschwitz deportiert, wo sie noch am selben Tag durch ein nationalsozialistisches Sondergericht zum Tode verurteilt wurden. Sie wurden an der Todeswand im Hof von Block 11 erschossen. Franciszek Roj teilte ihr Schicksal neun Monate später, am 22. Oktober 1943.
Cecylias Vater, Jan Wisiorek, wurde im März 1943 aufgrund der Widerstandstätigkeit seiner Tochter verhaftet und starb am 2. Mai 1945 im Konzentrationslager Mauthausen/Ebensee.
Um ihr Andenken zu ehren, trägt die Grundschule Nr. 2 in Chełm Śląski den Namen von Florian Adamski sowie der Redaktionsgruppe der Widerstandsschrift „Braciom na otuchę“ (Den Brüdern zur Ermutigung): Cecylia Wisiorek, Wilhelm Met, Franciszek Roj sowie deren Kuriere, unter anderem ihr Vater Jan Wisiorek.
Quellenverzeichnis:
1. Nikiel, Wincencja. „Wspomnienia“. In: Blok Śmierci. Wspomnienia więźniów Bloku nr 11 w KL Auschwitz, Red. Franciszek Piper, Oświęcim: Staatliches Museum Auschwitz-Birkenau, 1983.
2. Franciszek Penczek. „Tajna gazetka“ [Die Widerstandsschrift]. Ekspress Reporterów KAW, Juni 1984.
3. ofiary.auschwitz.org/victims?pattern=Wisiorek
4. straty.pl (IPN-Akten).
5. archiwum.archidiecezjakatowicka.pl
6. Życie Mysłowic Nr. 14-15-16, 1991/92.
Franciszek Penczek (2026)
****
Jan Franciszek Wisiorek
wurde am 12. August 1918 in Chełm Wielki (Groß Helm) geboren. Um das Jahr 1925 zog seine Familie – Vater Jan, Mutter Julia (geb. Kubica) sowie die Schwestern Cecylia (die ältere) und Gertruda (die jüngere) – nach Mysłowice um, wo sie in der Katowicka-Straße 6 wohnten.
Nach dem Abschluss von fünf Klassen an der Übungsschule des Staatlichen Männer-Lehrerseminars in Mysłowice setzte er seine Ausbildung am Staatlichen Jungen-Gymnasium fort, wo er am 28. Mai 1937 in einer Klasse mit klassischem Profil sein Abitur ablegte. Im Sommer 1936 absolvierte er in Ustjanowa einen Segelflugkurs und erwarb die Piloten-Kategorie B. Unmittelbar nach der Abitur nahm er vom 1. Juli bis 18. August 1937 an einem Lager der Luftwaffenvorausbildung in Kattowitz teil.
Am 20. September 1937 trat er als Freiwilliger in die Armee ein. Nach Abschluss der Grundausbildung an der Offiziersanwärterschule der Artillerie in Włodzimierz Wołyński wurde er am 3. Januar 1938 an die Offiziersanwärterschule der Luftwaffenreserve in Radom aufgenommen, wo er die Ausbildung zum Kampfpiloten auf den Typen PWS-14/16, PWS-26 und RWD-8 absolvierte. Er schloss die Schule am 15. September 1938 im Rang eines Korporal-Offiziersanwärters mit der Note „gut“ ab und erhielt eine Zuteilung zum 2. Luftregiment in Krakau, von wo er eine Woche später – wie im Programm der Luftwaffenreserveschule vorgesehen – in die Reserve entlassen wurde. Bis zu seiner Einberufung zu Übungen der Trainingsstaffel seines Stammregiments vom 22. Juni bis 1. August 1939 arbeitete er als Praktikant im Finanzamt von Mysłowice.
Mit dem Mobilmachungsbefehl vom 30. August 1939 wurde er der Ersatzstaffel des 2. Luftregiments zugeteilt, von der er am 12. September zum Transport von Flugzeugen abkommandiert wurde. Am 17. September überquerte er auf Befehl von Leutnant Plenkiewicz in einer Gruppe von fünf Maschinen die polnisch-rumänische Grenze bei Śniatyn. Am 21. September erreichte er Bukarest, wo er im polnischen Konsulat einen Reisepass erhielt, und gelangte über Eforie in einer von Hauptmann Jaworski angeführten Gruppe am 12. Oktober nach Baltschik. Drei Tage später schiffte er sich zusammen mit rund 700 polnischen Fliegern auf der „Ajos Nikolaos“ ein und erreichte über Beirut auf dem Schiff „Ville de Strasbourg“ am 29. Oktober Marseille. Am nächsten Tag wurden sie per Lastwagen in die Kasernen der französischen Luftwaffenbasis Istres gebracht, von wo er am 21. Dezember nach Lyon-Bron versetzt wurde, dem Sammelpunkt für die sich formierenden polnischen Luftstreitkräfte in Frankreich. Zuvor war er am 1. November 1939 zum Leutnant befördert worden. Anfang 1940 übernahm er im Luftwaffenausbildungszentrum in Lyon das Kommando über eine Ersatzstaffel.
Im Juni begab er sich während eines kurzen Urlaubs zusammen mit Leutnant Henryk Knapik nach Saint-Vallier zur Hochzeit von Leutnant Ryszard Figura mit Helena Bula, der Tochter eines polnischen Bergmanns. Die Feier fand am 15. Juni in dieser Bergarbeitersiedlung statt, die etwa 150 km von Lyon entfernt lag und eine große polnische Gemeinde beherbergte. Dort erreichten sie die Nachrichten vom Fall von Paris und der vorrückenden deutschen Offensive. Da sie die Evakuierung aus Lyon nicht mehr rechtzeitig erreichten, schlugen sie sich im wachsenden Chaos mit verschiedenen, oft improvisierten Transportmitteln nach Süden zum etwa 450 km entfernten Flugplatz Saint-Affrique durch, um Anschluss an die evakuierten polnischen Einheiten zu finden. Leider kamen sie zu spät – auch für den letzten Evakuierungstransport aus dem 250 km entfernten Port-Vendres am Mittelmeer. Mit Hilfe der polnischen Konsulate in Toulouse und Barcelona gelang es ihm, Ende August über Madrid nach Lissabon zu kommen, von wo er mit Unterstützung des britischen Luftattachés per Schiff nach Großbritannien gelangte.
In der RAF-Basis Blackpool wurde er am 5. September 1940 unter der Nummer P-1303 registriert. Die Umschulung auf britisches Gerät begann er am 10. März 1941 in der 1. Polnischen Flugschule in Hucknall. Dort wurde ihm gemäß dem polnisch-britischen Militärabkommen der Rang eines Pilot Officer bestätigt. Ab dem 7. April 1941 setzte er seine Gefechtsausbildung in der 55. Operational Training Unit in Usworth fort. Am 26. Mai 1941 wurde er der 253. Staffel „Hyderabad“ (Hawker Hurricane) auf den Orkney-Inseln zugeteilt. Einen Monat später, am 12. Juli 1941, begann er seinen Dienst in der 308. Staffel „Krakowska“ (Spitfire Mk II). Im August 1941 wurde er zum 11 Group Anti-Aircraft Cooperation Flight versetzt, einer Einheit zur Unterstützung der Flugabwehr-Ausbildung, in der er unter anderem Ziele für die Artillerie schleppte. Am 1. September 1941 wurde er zum Oberleutnant (Flying Officer) befördert. Zwischen August und Oktober 1942 war er hospitalisiert. Am 15. Oktober 1942 trat er seinen Dienst in der 317. Jagdstaffel „Wileńska“ an, wo er am 1. März 1943 zum Flight Lieutenant ernannt wurde. Am 9. Januar 1944 wurde er zur Fluglehrerausbildung nach Newton geschickt, aufgrund eines Überangebots an Kandidaten jedoch im April zur 8. Air Gunners School in Evanton versetzt, wo er als Zielschlepper für die Schießübungen der Bordschützen fungierte. Von Juni 1944 bis zum 21. August 1945 diente er in der 306. Staffel „Toruńska“ (Mustang Mk III). Danach absolvierte er bis Januar 1946 einen Instrukteurskurs in Newton. Am 12. Juni 1946 wurde er zur 4. Polnischen Kadereinheit und im November zur 5. Polnischen Anpassungs- und Stationierungseinheit versetzt.
Am 15. November 1948 wurde er demobilisiert.
Während seines Dienstes absolvierte er über 100 Kampfflüge (255 Flugstunden), davon 101 operative Einsätze (145 Stunden). Sein Trainings-Flugstundenkontingent betrug 761 Stunden, davon 31 bei Nacht. Er erzielte drei V1-Abschüsse: am 16. August 1944 (einen geteilten und einen alleinigen) sowie am 28. August 1944. Er wurde dreimal mit dem Tapferkeitskreuz ausgezeichnet.
Am 21. Februar 1948 heiratete er Anne Peggy Wooding. Er lebte mit seiner Familie in Washbrook bei Ipswich und arbeitete als stellvertretender Bezirksleiter einer Versicherung. Am 6. April 1957 nahm er die britische Staatsbürgerschaft an. Seine Söhne waren Paul J. (geb. 1952), Stephen R. (1953 geboren und verstorben) und Andrew G. (geb. 1954).
Nach 1957 finden sich keine weiteren Informationen über ihn.
Seine ältere Schwester Cecylia, Mitherausgeberin der Widerstandsschrift „Braciom na otuchę“, wurde am 25. Januar 1945 im KL Auschwitz erschossen.
Sein Vater Jan, ein Verteiler derselben Schrift, starb am 2. Mai 1945 im KL Mauthausen/Ebensee.
Quellen:
Fotografie: Aus der Sammlung von Herrn Wojtek Matusiak.
Manuskript des Tagebuchs von H. Knapik, S. 13–15, zur Verfügung gestellt von W. Zmyślony.
The Hold – Suffolk Archives, Ipswich.
The National Archives (TNA) – Kew, London.
Polnische Katholische Mission, Ipswich.
The London Gazette vom 18.06.1957.
Headquarters Military Secretary, Disclosures 5 (Polish), MP 527: Militärische Personalakte (Service Record) P-1303_WISIOREK J.
Franciszek Penczek (2026)
****
Franciszek Penczek, der Autor der Biografien von Jan Wisiorek und dessen Tochter Cecylia und dessen Sohn Jan Franciszek Wisiorek, bittet Familienangehörige um Kontaktaufnahme über die E-Mail-Adresse: gedenkbuch@mauthausen-memorial.org.
Jan (Johann) Wisiorek
Urodził się 19 września 1891 roku w Kopciowicach jako syn Jana i Anny z domu Jonkisch. Z zawodu był kolejarzem; po awansie na stanowisko kierownika pociągu przeprowadził się wraz z rodziną z chełmskiego Błędowa do Mysłowic na ulicę Katowicką 6.
Zaangażowany w działalność konspiracyjną; był jednym z kolporterów gazetki „Braciom na otuchę”, którą — drukowaną na jego działce — współredagowała jego córka Cecylia.
Został aresztowany 4 marca 1943 roku, a cztery dni później przewieziono go z mysłowickiego więzienia do KL Auschwitz. Na początku stycznia 1945 roku trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen, gdzie 2 maja 1945 roku zmarł w podobozie Ebensee. Jego numer obozowy w KL Mauthausen to 119443.
Żona: Julia z d. Kubica
Dzieci: Cecylia, ur. 18.01.1915 r., nauczycielka, rozstrzelana w KL Auschwitz 25 stycznia 1943 roku;
Jan Franciszek, ur. 12.08.1918 r., pilot Polskich Sił Powietrznych, kapitan RAF (Flight Lieutenant Royal Air Force), w Wielkiej Brytanii, zmarł na emigracji;
Gertruda, zmarła w 1986 roku w Katowicach-Piotrowicach.
7. Szkoła Podstawowa nr 2 w Chełmie Śląskim: Tablica pamiątkowa z nazwiskami redaktorów gazetki oraz jej kolporterów.
Franciszek Penczek (2026)
****
Cecylia Wisiorek
urodziła się 18 stycznia 1915 roku w Groß Chelm (od 1922 r. Chełm Wielki), w rodzinie kolejarza Jana i Julii z domu Kubica. Początkowo mieszkali na Błędowie, skąd po kilku latach przeprowadzili się do Mysłowic, na ulicę Katowicką. Cecylia miała dwoje rodzeństwa: młodszą siostrę Gertrudę oraz brata Jana, który podczas II wojny światowej służył jako pilot Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii.
Po roku nauki w Śląskich Zakładach Techniczno‑Naukowych w Katowicach przeniosła się do Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego w Krakowie, zamieszkując w internacie przy Instytucie Marii. Na czwartym, końcowym roku nauki zachorowała na zapalenie płuc; przerwała edukację i po kilkumiesięcznej rekonwalescencji kontynuowała naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim im. Marii Konopnickiej w Sosnowcu, które ukończyła w 1936 roku.
Po roku pracy w szkole powszechnej na Słupnej w 1938 roku została zatrudniona jako nauczycielka kontraktowa w szkole podstawowej w mysłowickiej dzielnicy Larysz, gdzie również prowadziła drużynę harcerską. Pod koniec 1939 roku zaangażowała się wraz z grupą młodych nauczycieli – absolwentów mysłowickiego Seminarium Nauczycielskiego – w działalność konspiracyjną.
Od 1940 roku Cecylia, wspólnie z Florianem Adamskim, Wilhelmem Metem i Franciszkiem Rojem, redagowała i kolportowała podziemną gazetkę Braciom na otuchę, drukowaną na działce jej rodziców. Pomysł tytułu zaczerpnęła z napisu na Pomniku Grunwaldzkim w Krakowie.
Latem 1942 roku cała grupa została aresztowana i osadzona w mysłowickim więzieniu. 25 stycznia 1943 roku Cecylia wraz z Florianem i Wilhelmem została przewieziona do Auschwitz, gdzie tego samego dnia, wyrokiem nazistowskiego sądu specjalnego (Sondergericht), skazano ich na śmierć. Rozstrzelano ich pod Ścianą Śmierci na dziedzińcu Bloku 11. Franciszek Roj podzielił ich los dziewięć miesięcy później – 22 października 1943 roku.
Ojciec Cecylii, Jan Wisiorek, został aresztowany za działalność konspiracyjną córki i zginął 2 maja 1945 roku w obozie koncentracyjnym Mauthausen/Ebensee.
Dla uczczenia ich pamięci Szkoła Podstawowa nr 2 w Chełmie Śląskim nosi imię Floriana Adamskiego oraz grupy redagującej gazetkę Braciom na otuchę: Cecylii Wisiorek, Wilhelma Meta i Franciszka Roja.
Bibliografia:
1. Nikiel, Wincencja „Wspomnienia.” W: Blok Śmierci. Wspomnienia więźniów Bloku nr 11 w KL Auschwitz, red. Franciszek Piper, Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 1983. str.62, 63
2. Franciszek Penczek „Tajna gazetka“ Ekspress Reporterow KAW czerwiec 1984
Jan Franciszek Wisiorek urodził się 12 sierpnia 1918 roku w Chełmie Wielkim. Około 1925 roku jego rodzina — ojciec Jan, matka Julia z domu Kubica oraz siostry: starsza Cecylia i młodsza Gertruda — przeprowadziła się do Mysłowic, gdzie zamieszkali przy ul. Katowickiej 6.
Po ukończeniu sześciu lat wstąpił do „szkoły ćwiczeń” przy Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Mysłowicach, w której ukończył pięć klas. Następnie kontynuował naukę w Państwowym Gimnazjum Męskim, gdzie 28 maja 1937 roku zdał egzamin dojrzałości w klasie o profilu klasycznym.
Latem 1936 roku ukończył kurs szybowcowy w Ustjanowej, uzyskując kategorię B pilota szybowcowego. Bezpośrednio po maturze — od 1 lipca do 18 sierpnia 1937 roku — uczestniczył w obozie Przysposobienia Wojskowego Lotniczego w Katowicach.
20 września 1937 roku wstąpił do wojska jako ochotnik. Po ukończeniu szkolenia unitarnego w Szkole Podchorążych Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, 3 stycznia 1938 roku został przyjęty do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Radomiu, gdzie odbył przeszkolenie (PWS-14/16, PWS-26, RWD-8) na kierunku liniowym — jako pilot bojowy.
Szkołę ukończył 15 września 1938 roku w stopniu kaprala podchorążego z wynikiem „dość dobrym” i otrzymał przydział do 2 Pułku Lotniczego w Krakowie, skąd tydzień później został przeniesiony do rezerwy. Do czasu powołania na ćwiczenia eskadry treningowej macierzystego pułku (22 czerwca – 1 sierpnia 1939) pracował jako praktykant w mysłowickim Urzędzie Skarbowym.
Rozkazem mobilizacyjnym z dnia 30 sierpnia 1939 roku został przydzielony do eskadry zapasowej 2 Pułku Lotniczego, z której 12 września skierowano go do transportu samolotów. W dniu 17 września, z rozkazu podporucznika pilota Plenkiewicza, w grupie pięciu maszyn przeleciał granicę polsko-rumuńską w rejonie Śniatynia. 21 września dotarł do Bukaresztu, gdzie po uzyskaniu paszportu w polskim konsulacie, przez Eforię, w grupie dowodzonej przez kapitana Jaworskiego, dotarł 12 października do Balciku. Trzy dni później, na pokładzie statku „Ajos Nikolaos”, wraz z około 700 polskimi lotnikami, przez Bejrut, a następnie na pokładzie „Ville de Strasbourg”, dopłynął 29 października do Marsylii. Następnego dnia przewieziono ich samochodami do koszar francuskiej bazy lotniczej w Istres, skąd 21 grudnia został skierowany do Lyon-Bron — punktu zbornego i przejściowego dla formujących się Polskich Sił Powietrznych we Francji. Nieco wcześniej, 1 listopada 1939 roku, otrzymał promocję oficerską na stopień podporucznika. Na początku 1940 roku, w Lyońskim Centrum Wyszkolenia Lotnictwa, objął dowództwo eskadry zapasowej.
W czerwcu, podczas krótkiego urlopu, udał się wraz z ppor. Henrykiem Knapikiem do Saint-Vallier na ślub por. Ryszarda Figury z Heleną Bulą, córką polskiego górnika. Uroczystość odbyła się 15 czerwca w tej górniczej osadzie, położonej około 150 km od Lyonu i zamieszkałej przez liczną Polonię. To właśnie tam dotarły do nich wieści o upadku Paryża i postępującej ofensywie niemieckiej.
Nie zdążywszy na ewakuację z Lyonu, w narastającym chaosie i popłochu, wraz z kolegami, różnymi — często improwizowanymi — środkami transportu, kierował się na południe, na oddalone o około 450 km lotnisko w Saint-Affrique, starając się dołączyć do ewakuowanych oddziałów polskich. Niestety, spóźnili się — również na ostatni transport ewakuacyjny z oddalonego o 250 km Port-Vendres nad Morzem Śródziemnym.
Z pomocą polskich konsulatów w Tuluzie i Barcelonie udało mu się poprzez Madryt dotrzeć pod koniec sierpnia do Lizbony skąd — dzięki wsparciu angielskiego attaché lotniczego — statkiem do Wielkiej Brytanii. W bazie RAF Blackpool, która była jednym z głównych ośrodków formowania i szkolenia Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, zarejestrowany został 5 września 1940 pod numerem P-1303.
Przeszkolenie myśliwskie na angielskim sprzęcie rozpoczął 10 marca 1941 roku kursem doszkalającym w zakresie pilotażu w No. 1 Polish Flying Training School (1 PFTS) – 1. Polskiej Szkole Pilotażu RAF w Hucknall. Tam tez - zgodnie z polsko‑brytyjską umową wojskową z 5 sierpnia 1940 roku — otrzymał zatwierdzenie stopnia Pilot Officer (P/O) w RAF, będącego odpowiednikiem podporucznika pilota w Polskich Siłach Powietrznych (PSP).
Od 7 kwietnia 1941 roku kontynuował wyszkolenie bojowe w 55. Jednostce Szkolenia RAF (Operational Training Unit) w bazie RAF Usworth. 26 maja 1941 roku został przydzielony do 253 Dywizjonu „Hyderabad” (Hawker Hurricane), stacjonującego na Orkadach (baza RAF Skeabrae), gdzie pełnił służbę myśliwską i patrolową. Miesiąc później, 12 lipca 1941 roku, rozpoczął służbę w 308 Dywizjonie PSP „Krakowskim” (Spitfire Mk II).
W sierpniu 1941 roku został skierowany do 11 Group Anti-Aircraft Cooperation Flight — specjalistycznej jednostki wspierającej szkolenie obrony przeciwlotniczej, która w listopadzie została przekształcona w 287 Dywizjon RAF. Zajmował się tam m.in. holowaniem celów do strzelania powietrznego dla artylerii przeciwlotniczej
1 września 1941 roku otrzymał awans na porucznika oraz równorzędną mu rangę Flying Officer (F/O) w Royal Air Force. W okresie sierpień–październik 1942 roku był hospitalizowany.
15 października 1942 roku rozpoczął służbę w 317 Dywizjonie Myśliwskim „Wileńskim”(Spitfire V), gdzie 1 marca 1943 roku został mianowany na stopień Flight Lieutenanta (F/Lt) w RAF.
9 stycznia 1944 roku skierowano go na szkolenie instruktorów pilotażu w 16 Polskiej Szkole Pilotażu Podstawowego (16 PSFTS) w Newton, ale w związku z nadmiarem kandydatów został w kwietniu przeniesiony do Szkoły Strzelców Pokładowych 8 Air Gunners School w Evanton, w północnej Szkocji, gdzie służył jako pilot holujący rękawy i latający na ćwiczenia w powietrzu z uczniami-strzelcami.
Od czerwca 1944 roku aż do 21 sierpnia 1945 roku pełnił służbę (Mustang Mk III) w 306 Dywizjonie PSP „Toruńskim”, skąd został ponownie skierowany na kurs instruktorski w 16 Polskiej Szkole Pilotażu Podstawowego, gdzie kontynuował szkolenie do 20 stycznia 1946 roku — daty likwidacji szkolenia polskiego personelu lotniczego w Wielkiej Brytanii.
Po kilku miesiącach oczekiwania na dalszy przydział w Bazie Zaopatrzenia Polskich Sił Powietrznych (Polish Air Force Depot), został 12 czerwca 1946 roku skierowany do 4 Polskiej Jednostki Kadrowej RAF (No. 4 Polish Personnel Holding Unit), skąd w listopadzie 1946 roku przeniesiono go do 5 Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia (5 Polish Resettlement Corps), przygotowującego do organizacji formalności związanych z zakończeniem służby. Zdemobilizowany został 15 listopada 1948 roku.
W trakcie służby wykonał ponad 100 lotów bojowych, spędzając w powietrzu 255 godzin. W ramach misji operacyjnych odbył 101 lotów (łącznie 145 godzin), a jego nalot treningowy wyniósł 761 godzin, w tym 31 godzin lotów nocnych.
Trzy zestrzelenia V1: 16 sierpnia 1944 o 16:58 (1/2 zestrzelenia – tzn. wspólnie z kimś innym) i o 17:31 oraz 28 sierpnia o 14:05.
Za zasługi bojowe został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
21 lutego 1948 roku zawarł związek małżeński z Anne Peggy Wooding. Mieszkał z rodziną w Washbrook niedaleko Ipswich, pracując w firmie ubezpieczeniowej jako Assistant District Manager. 6 kwietnia 1957 roku przyjął obywatelstwo brytyjskie.
Synowie: Paul J., ur. w 1952 roku; Stephen R., ur. i zmarły w 1953 roku; oraz Andrew G., ur. w 1954 roku.
Po 1957 roku brak dalszych informacji o Janie Franciszku Wisiorku w dostępnych źródłach.
Jego starsza siostra Cecylia — współredaktorka konspiracyjnej gazetki „Braciom na otuchę” — została rozstrzelana 25 stycznia 1945 roku pod Ścianą Śmierci w KL Auschwitz.
Ojciec Jan — kolporter tejże gazetki — zmarł 2 maja 1945 roku w KL Mauthausen/Ebensee.
Franciszek Penczek, autor biografii Jana Wisiorka oraz jego córki Cecylii i jego syn Jan Franciszek Wisiorek, prosi członków rodziny o kontakt pod adresem e-mail: gedenkbuch@mauthausen-memorial.org.
