Antoni Tabaka 1881 - 1945 Edycja

Antoni Tabaka wurde am 15. Mai 1881 in Kaczanów als Sohn von Tomasz und Agnieszka, geb. Grzegorzewicz, geboren.

Nach dem Tod seiner ersten Frau Franciszka, geb. Cierzniewska, hatte Antonis Vater Tomasz 1868 in Nietrzanów zum zweiten Mal geheiratet, und zwar Agnieszka Grzegorzewicz. Tomasz Tabaka starb im Jahr 1900 im Alter von 77 Jahren in Murzynowo Kościelne. Agnieszka Tabaka starb 1910 im Alter von 67 Jahren in Kaczanów. Ihr Tod wurde von ihrem Sohn Jan Tabaka gemeldet, der Pächter des Pfarrhauses in Kaczanów war.

Nach dem Schulabschluss erlernte Antoni den Beruf des Tischlers. Im Jahr 1905 heiratete er in Swarzędz die Tochter des Postboten, Maria Olga Knade.

Im Jahr 1914 wurde er einberufen und in die deutsche Armee eingezogen. Er kämpfte an der Westfront. Im Jahr 1916 erlitt er eine Schussverletzung am Bein. In den „Verlustlisten“ vom 2. Oktober 1916 ist vermerkt, dass der „Gefreite Antoni Tabaka aus der 2. Kompanie des 5. Bataillons des 6. Schützenregiments schwer verwundet wurde“.

Er kehrte als Invalide nach Hause zurück und arbeitete weiter in seiner Werkstatt. Aufgrund seiner Behinderung nahm er nicht mit der Waffe in der Hand am Großpolnischen Aufstand teil, unterstützte aber die Aufständischen und war auch Mitglied der Volksgarde in Swarzędz.

Nach der Wiedererlangung der Unabhängigkeit Polens baute Antoni Tabaka seine Tischlerwerkstatt systematisch aus. Schon bald traf er die sehr gute Entscheidung, die Produktion auf Tische und Stühle zu beschränken und die Fertigung zu automatisieren. Die Fabrik von Antoni Tabaka war die erste mechanisierte Möbelfabrik in Polen. Seine Produkte, die für ihre hervorragende Qualität bekannt waren, fanden nicht nur in Polen, sondern auch im Ausland (z. B. in Deutschland, den Niederlanden oder Dänemark) großen Anklang. Im Jahr 1929 wurde die Fabrik von Antoni Tabaka unter der Nummer 3347 als Fabryka Mebli Antoni Tabaka Swarzędz (Möbelfabrik Antoni Tabaka Swarzędz) registriert.

Antoni Tabaka war Mitbegründer der Tischlerinnung und Mitorganisator der Möbelmesse, die in Swarzędz stattfand, und er trug zum Bau einer Halle bei, in der die Swarzędzer Tischler ihre Produkte ausstellen konnten. Von 1921 bis 1939 (mit einer Unterbrechung von nur einer Legislaturperiode) gehörte er auch dem Stadtrat von Swarzędz an, war Mitglied des Bractwo Kurkowe, des Schulsanitätsdienstes, des Sportvereins Unia sowie des Moniuszko-Chores und er unterstützte zahlreiche soziale Initiativen, insbesondere während der Wirtschaftskrise.

Der Zweite Weltkrieg setzte seinen Erfolgen ein jähes Ende. Nach seiner Vertreibung in das Generalgouvernement ließ er sich in Warschau in der Hołówki-Straße nieder. Die Fabrik wurde von den Besatzern übernommen. Von nun an produzierte die Fabrik Munitionskisten.

Nach der Niederschlagung des Warschauer Aufstandes wurde Antoni Tabaka in das Durchgangslager Pruszków und anschließend in das Konzentrationslager Mauthausen deportiert. Er verstarb am 11. Mai 1945. Seine Frau Maria, die von ihrem Mann getrennt wurde, kam, nachdem sie Warschau verlassen hatte, in das Konzentrationslager Ravensbrück, wo sie im Februar 1945 an Typhus starb. Das symbolische Grab des Ehepaars Tabaka befindet sich auf dem Friedhof der St. Martins-Gemeinde in Swarzędz. In diesem Grab ruhen die beiden Söhne von Antoni und Maria, die im Januar 1926 im Swarzędzer See ertrunken waren, als das Eis unter ihren Füßen gebrochen war.

Nach Kriegsende wurde die Fabrik von Antoni Tabaka verstaatlicht und ist seit 1952 als Möbelfabrik Swarzędz in Betrieb.

Hanna Lisiak-Góźdź

Quelle:

Powstańcy Wielkopolscy powiatu wrzesińskiego – Bohaterowie Powstania Wielkopolskiego  (Großpolnische Aufständische des Landkreises Września – Helden des Großpolnischen Aufstands)

Antoni Tabaka urodził się 15.05.1881 r. wKaczanowie jako syn Tomasza i Agnieszki z d. Grzegorzewicz.

Ojciec Antoniego – Tomasz po śmierci pierwszejżony Franciszki z d. Cierzniewskiej ożenił się poraz drugi w 1868 roku w Nietrzanowie z Agnieszką Grzegorzewicz. Tomasz Tabaka zmarł w 1900 r. wwieku 77 lat w Murzynowie Kościelnym. Agnieszka Tabaka natomiast zmarła w 1910 r. w wieku lat67 w Kaczanowie. Jej zgon zgłosił syn Jan Tabaka,który był dzierżawcą probostwa w Kaczanowie.

Antoni po ukończeniu szkoły wyuczył się zawodustolarza. W 1905 w Swarzędzu zawarł związekmałżeński z córką listonosza Marią Olgą Knade.

W 1914 roku został zmobilizowany i wcielony doarmii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim. W 1916 r. zadał sobie postrzał wnogę. W „Listach strat” z 02.10.1916 r. odnotowano, że „szeregowy Antoni Tabakaz 2. komp. 5. batalionu 6. pułku strzelców został ciężko ranny”.

Jako inwalida powrócił do domu i kontynuował pracę w swoim warsztacie. Z powoduswojego inwalidztwa nie brał udziału w Powstaniu Wielkopolskim z bronią w ręku.Wspierał jednak powstańców, był także członkiem Straży Ludowej w Swarzędzu.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Antoni Tabaka systematycznie rozwijałswój zakład stolarski. Wkrótce podjął bardzo trafna decyzję o zawężeniu produkcjido stołów i krzeseł i do zautomatyzowania produkcji. Zakłady Antoniego Tabaki byłypierwszą zmechanizowaną fabryką mebli w Polsce. Jego wyroby, znane z doskonałejjakości, zdobyły klientów nie tylko w kraju, ale i poza jego granicami (min. Niemcy, Holandia czy Dania). W roku 1929 zakład Antoniego Tabaki został zarejestrowanypod numerem 3347 jako Fabryka Mebli Antoni Tabaka Swarzędz.

Antoni Tabaka był m.in. współzałożycielem Cechu Stolarzy, współorganizatoremTargów Meblowych, które odbywały się w Swarzędzu, przyczynił się dowybudowania hali, w której swarzędzcy stolarze mogli wystawiać swoje produkty. Od1921 aż do 1939 r. (z przerwą tylko na jedną kadencję) zasiadał także jako radny w Radzie Miejskiej Swarzędza, był członkiem Bractwa Kurkowego, członkiem DozoruSzkolnego, Klubu Sportowego „Unia”, członkiem Chóru „Moniuszko”, wspierał wieleinicjatyw społecznych, szczególnie w okresie kryzysu gospodarczego.

Kres sukcesom przyniosła II wojna światowa. Po wysiedleniu do GG, zamieszkał wWarszawie przy ul. Hołówki. Fabrykę przejęli okupanci. Od tej pory w zakładzieprodukowano skrzynki do amunicji.

Po upadku powstania warszawskiego Antoni Tabaka trafił do obozu przejściowego wPruszkowie, a następnie do obozu koncentracyjnego w Mauthausen. Zmarł11.05.1945 r. Jego żona Maria, po opuszczeniu Warszawy – oddzielona od męża,znalazła się w obozie Ravensbrück, gdzie zmarła na tyfus w lutym 1945 r.Symboliczny grób małżeństwa Tabaków znajduje się na cm. parafii św. Marcina w Swarzędzu. W grobie tym spoczywają dwaj synowie Antoniego i Marii, którzy utopiliw Jeziorze Swarzędzkim w styczniu 1926 r., gdy załamał się pod nimi lód.

Po zakończeniu wojny zakład Antoniego Tabaki znacjonalizowano i od 1952 r. działałjako Swarzędzka Fabryka Mebli.

Hanna Lisiak-Góźdź

Źródło:

Powstańcy Wielkopolscy powiatu wrzesińskiego – Bohaterowie Powstania Wielkopolskiego