Jan Kowalski 1899 - 1940 Edycja

Odręczna autobiografia z 1933 roku

„Urodziłem się dnia 3 sierpnia 1899 r. w Płocku ziemi Mazowieckiej z ojca Stanisława i matki Marii Lubińskich Kowalskich. Początkowo uczęszczałem do Gimnazjum Polskiego w Płocku, później zaś do Gimnazjum Rosyjskiego w Płocku do klasy czwartej w roku 1913/14. Po wybuchu wojny w roku 1914 z powodu tego, że Płock był głównym terenem działań wojennych, szkoły były nieczynne, wykształcenie pobierałem prywatnie pod kierunkiem brata mojego inż. Architekta Antoniego Władysława Kowalskiego – nauczyciela Gimnazjum Płockiego.

Będąc zamiłowanym w szczególności do rolnictwa, za łaskawym poparciem Ks. Prałata Ignacego Lasockiego, w czasie od roku 1916-1918 otrzymałem w znanych z kultury rolnej majątkach JWP . D. Sułowskich praktykę rolną, a mianowicie w Leksynie, własności JWP. Rozwadowskich oraz własności P. Tadeusza Sułowskiego, obecnie prezesa Banku Ziemiańskiego w Warszawie.

Skoro pod koniec roku 1918 okazało się, że potrzeba stworzenia Wojska Polskiego, wstąpiłem za aprobatą Ks. Prałata Lasockiego, jako ochotnik do 8 kompanii 2 pułku p. Polskiej Siły Zbrojnej - Szkoły Wojskowej w Ostrowie Łomżyńskim. Po przeszkoleniu ze stopniem starszego żołnierza, pod komendą maj. Langeckiego w listopadzie roku 1918 brałem udział w rozbrajaniu oddziałów armii zaborowych, wracających ze wschodu przez Lublin, w grudniu zaś w walkach o odsiecz Lwowa – walczyłem na terenie Małopolski Wschodniej.

Po otrzymaniu rany w ataku na bagnety oraz wyleczeniu, jako podoficer odkomenderowany byłem ze szpitala P.O.W. w Płocku do tworzących się wówczas pułków artylerii, a mianowicie do 6-tego Pułku Artylerii Polowej w Krakowie.

W nieustannych bojach we wszystkich zakątkach Ziemi Polskiego, a to z Ukraińcami, z Czechami i do zakończenia wojny z bolszewikami, przepracowałem w Wojsku, aż do roku 1921.

Nagrodzony za udział w bojach największymi odznaczeniami wojskowymi , otrzymałem propozycję od dowództwa mojego pozostania w wojsku z nadzieją awansów. Ze względu jednak na zamiłowanie pracy na roli, po demobilizacji z wojska, byłem przyjęty jako słuchacz nadzwyczajny Wydziału Rolniczo-Leśnego w roku 1921 na Politechnikę Lwowską. Po jednorocznych studiach w wybranych działach studium rolnego, zaproponowano mi stanowisko zastępcy rachmistrza rolnego w majątku JWP. Aleksandra Sułowskiego w Woli, gdzie przebywałem do lipca roku 1923., potem przyjąłem propozycję zastępcy rachmistrza w majątku Chwalibogowo (pow. Wrzesiński) Inż. Rolnego JWP. Tadeusza Dekańskiego w ziemi poznańskiej, gdzie przebywałem do roku 1925. Potem przyjąłem objąłem stanowisko J. O. Książąt Czartoryskich w Gołuchowie, a obecnie u Hrabstwa Zamoyskich w Jedlcu

(Jedlee, 28 maja1933 r., J. Kowalski).“

Biografia dalej napisane przez prawnuka

Dnia 21 stycznia 1931 r. ożeniłem się z żoną Marią zd. Smoniewska, gdzie po niecałym roku urodził się mój pierworodny syn Stanisław. Cztery lata później urodził się Nam drugi syn - Jerzy. Przed zmianą miejsca zamieszkania, zebrałem niezbędne referencje, m.in. od JWP. Stefana Zamoyskiego. Następnie w roku 1938 opuściłem Gołuchowo wraz z żoną i dwójką synów, udając się do Zduńskiej Woli, gdzie zamieszkałem i zmieniłem stanowisko pracy na sprzedawcę. Przebywałem tam, aż do wybuchu wojny, kiedy w 1940 roku zostałem zabrany przez Gestapo do KL Dachau, a następnie do KL Gusen.

Maciej Kowalski, prawnuk

Handgeschriebene Autobiographie von 1933

„Ich wurde am 3. August 1899 in Płock in der Region Masowien als Sohn von Stanisław (Vater) und Maria Lubińska Kowalska (Mutter) geboren. Zunächst besuchte ich das polnische Gymnasium in Płock, anschließend bis zur vierten Klasse im Jahr 1913/14 das russische Gymnasium in Płock. Nach Ausbruch des Krieges 1914 wurden die Schulen geschlossen, da vorwiegend in Płock Kriegshandlungen stattfanden. [Während dieser Zeit] wurde ich von meinem Bruder Antoni Władysław Kowalski, einem Architekten und Lehrer am Płocker Gymnasium, privat unterrichtet.

Da ich eine besondere Vorliebe für die Landwirtschaft hatte, erhielt ich mit der gütigen Unterstützung von Monsignore Prälat Ignacy Lasocki in der Zeit von 1916 bis 1918 eine landwirtschaftliche Ausbildung auf den Gütern seiner Herrschaft D. Sułowski, die für ihre landwirtschaftliche Kultur bekannt waren, und zwar in Lexin (Leksyn), welche sich im Eigentum seiner Herrschaft Rozwadowski und im Eigentum von Herrn Tadeusz Sułowski, dem heutigen Präsidenten der Bank Ziemiański (in etwa Grundbesitzerbank) in Warschau, befanden.

Als sich Ende 1918 herausstellte, dass die polnische Armee aufgebaut werden musste, trat ich mit der Zustimmung von Monsignore Prälat Lasocki als Freiwilliger in die 8. Kompanie des II. Regiments der polnischen Streitkräfte ein – [und besuchte] die Militärschule in Ostrów Łomżyński. Nach der Ausbildung im Rang eines Älteren Soldaten[1], nahm ich im November 1918 unter dem Kommando von Major Langecki an der Entwaffnung der Truppen der Teilungsarmeen teil, die aus dem Osten über Lublin zurückkehrten, und im Dezember kämpfte ich in der Schlacht um die Befreiung von Lwów (Lemberg) auf dem Gebiet des östlichen Kleinpolens.

Nachdem ich bei einem Bajonettangriff verwundet worden war, wurde ich nach meiner Genesung als Unteroffizier vom Krankenhaus der polnischen Militärorganisation in Płock zu den sich damals im Aufbau befindlichen Artillerieregimentern abkommandiert, und zwar zum VI. Feldartillerieregiment in Krakau.

In unaufhörlichen Kämpfen in allen Ecken des polnischen Vaterlandes gegen die Ukrainer, die Tschechen und bis zum Ende des Krieges gegen die Bolschewiken, war ich bis 1921 in der Armee tätig.

Da ich für meine Teilnahme an den Schlachten mit den höchsten militärischen Ehren und Auszeichnungen belohnt wurde, bot mir mein Kommandant an, in der Armee zu bleiben, und stellte mir eine mögliche Beförderung in Aussicht. Aufgrund meiner Vorliebe für landwirtschaftliche Arbeiten wurde ich jedoch 1921, nach meiner Entlassung aus der Armee, als außerordentlicher Student an der Fakultät für Land- und Forstwirtschaft am Polytechnikum in Lwów [Lemberg] angenommen. Nachdem ich ein Jahr lang ausgewählte Bereiche des landwirtschaftlichen Studiums absolviert hatte, wurde mir die Stelle eines stellvertretenden landwirtschaftlichen Buchhalters auf dem Gut seiner Herrschaft Aleksander Sułowski in Wola angeboten, wo ich bis Juli 1923 blieb. Danach nahm ich das Angebot des stellvertretenden Buchhalters auf dem Gut Chwalibogowo (Bezirk Wrzesiński) seiner Herrschaft Ing. Tadeusz Dekański in der Gegend von Poznań an, wo ich bis 1925 blieb. Danach nahm ich eine Stelle bei Ihren Durchlauchten der Herzöge Czartoryski in Gołuchów an, deren Länderei jetzt dem Grafen Zamoyski in Jedlec gehört.

(Jedlec am 29. Mai 1933, J. Kowalski)”

Fortsetzung der Biografie durch den Urenkel

Am 21. Januar 1931 heiratete ich meine Frau Maria, geborene Smoniewska, und nach weniger als einem Jahr erblickte mein erstgeborener Sohn Stanisław das Licht der Welt. Vier Jahre später wurde unser zweiter Sohn Jerzy geboren. Bevor ich meinen Wohnsitz wechselte, besorgte ich mir die notwendigen Referenzschreiben, unter anderem auch von seiner Herrschaft Stefan Zamoyski. Im Jahr 1938 verließ ich Gołuchowo mit meiner Frau und meinen beiden Söhnen und ging nach Zduńska Wola, wo ich mich niederließ und meinem neuen Beruf als Verkäufer nachging. Dort blieb ich bis zum Ausbruch des Krieges. 1940 wurde ich von der Gestapo ins Konzentrationslager Dachau und dann ins Konzentrationslager Gusen deportiert.

Maciej Kowalski, Urenkel

[1] Anm. d. Übers.: ehemaliger militärischer Dienstgrad

He was born on 3 August 1899 in Płock, into a large family of Stanisław and Maria née Lubińska.

He first studied at the Płock Gymnasium, and later at the Russian Gymnasium, also in Płock. After the outbreak of the war, when the Mazovia region became the main theatre of fighting, he continued his education under the supervision of his brother, the well-known local architect and engineer Antoni Władysław Kowalski. During the war years, he undertook agricultural training at the estates of JWP T. Sułowski and the Rozwadowski family. In 1917, as the Polish Armed Forces were being formed, he volunteered for the 2nd Infantry Regiment of the Polish Armed Forces (assigned to the Artillery School Group in Ostrów Łomżyński), which in 1918 was renamed the 8th Infantry Regiment of the Legions. With this unit he fought on the first fronts of the Polish–Ukrainian War, including the Battle of Lwów, until he was wounded during bayonet combat near Rawa Ruska in December 1918.

After recovering, during the Polish–Soviet War, on 14 March 1919 he was drafted into the 3rd Heavy Artillery Regiment, which was later incorporated into the 6th Field Artillery Regiment. On 16–17 August 1920, during the Battle of the Bug, he distinguished himself with heroism when the advancing Soviet cavalry nearly overran the unprepared positions of the 1st and 3rd Battalions together with the 7th Battery, which the Cossacks had surprised from the rear. In haste, Kowalski gathered all soldiers not engaged at the guns, formed a skirmish line, and supported the defence against the Soviet assault. Thanks to this, the river was crossed at several points. During the retreat, the Cossacks once again attacked the 7th Battery as Polish formations struggled across the Pełtew River. Once more, Kowalski assembled gunners with rifles and machine guns, fortifying the village of Żuratyn. The defenders fought so fiercely that the enemy assumed a strong force was stationed there. In reality, a dozen soldiers repelled about one hundred Cossacks, forcing them to withdraw. Thanks to this extraordinary action, the Polish batteries crossed the river together with their ammunition. For this deed, Jan Kowalski was awarded the Silver Cross of the Virtuti Militari, 5th Class. By the end of the war he had also received the Cross of Valour with Clasp, the Commemorative Badge of the Lithuanian-Belarusian Front, the Commemorative Badge of the 1920 Artillery Volunteers, the Commemorative Badge of the 6th Field Artillery Regiment, and the Honorary Badge “Orlęta”.

After the war he was offered a career in the Polish Army, but declined. He continued his education at the Lwów Polytechnic as an extraordinary student at the Faculty of Agriculture and Forestry. From 1923 to 1938 he worked as a farm accountant and agronomist, managing estates belonging to such notable families as the Czartoryski (in Gołuchów) and the Zamoyski (in Jedlec), earning high praise from Stefan Adam Zamoyski himself for his efforts and dedication.

Jan Kowalski married Maria (b. 1910 in Ludziska), with whom he had two sons: Stanisław (b. 1931 in Gołuchów) and Jerzy (b. 1935 in Gołuchów). At the end of 1938, the family moved from Gołuchów to Zduńska Wola, where he worked as a salesman.

In the spring of 1940, during the Intelligenzaktion campaign, he was arrested by the Gestapo in Zduńska Wola and on 26 April 1940 was deported to the Dachau concentration camp, where he received the prisoner number 6138. On 5 June 1940 he was transferred to the Gusen concentration camp, where he was assigned the prisoner number 3939. After months of forced hard labour, he died on 21 December 1940 of uraemia. His death was confirmed by a death certificate issued by Hans Robert Diehl, at the time still holding the position of Rottenführer, who actively participated in crimes committed against camp prisoners.

Maciej Wojciech Kowalski (2025)