Michał Gralewicz 1909 - 1941 Edycja

Michał Gralewicz wurde in Łubki im Landkreis Schröttersburg (Płock) geboren. Er war Postbeamte und lebte im Dorf Nowa Wieś (Busedorf) im gleichen Landkreis. Aufgrund seines Berufes zählte er in der NS-Sprache zur Intelligenz und wurde am 5. April 1940 als „Präventivhäftling“ festgenommen. Es handelte sich um eine Gestapo-Aktion zur Bekämpfung des Widerstands innerhalb der polnischen Intelligenz, die im Zuge des Erlasses des Reichssicherhauptamtes vom 3. März 1940 im Regierungsbezirk Zichenau stattfand. Michał wurde zunächst, wie tausende andere bei dieser Aktion festgenommene unschuldige Polinnen und Polen, in das Durchgangslager Soldau gebracht. Schon am 18. April 1940 erfolgte seine Überstellung zum KZ Dachau und am 25. Mai kam er nach Mauthausen, wo er weiter nach Gusen geschickt wurde. Seine Frau Wanda Gralewicz, eine polnische Hebamme, verfasste zwei Gesuche um Entlassung ihres Ehemannes aus dem KZ. Sie versicherte, dass ihr Mann keiner deutschfeindlichen Organisation angehörte und auch nicht antideutsch gesinnt war. Dennoch erhielt sie eine ablehnende Entscheidung. Auch sein Vater, der als Buchhalter bei der Stadtkasse in Płock tätig war, bat um die Freilassung. In seinem Schreiben brachte er zum Ausdruck, dass bei der Verhaftung seines Sohnes ein Irrtum passieren musste, denn er habe „sich stets einwandfrei [ge]führt“. Am 18. Dezember 1941 ist Michał in Gusen an „Kreislaufschwäche“ verstorben.

Dr. Katarzyna Woniak – Aleksander-Brückner-Zentrum für Polenstudien, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg

Quelle:

• Personalakte von Michał Gralewicz, in: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, Sign. IPN GK 629/1251 (Bestand: Gestapo Zichenau)

• Häftlingspersonalkarte von Michael Gralewicz, in: Aroslen Archives, 1.1.6/10075029

Michał Gralewicz urodził się w Łubkach w powiecie płockim. Pracował jako urzędnik pocztowy i wraz z żoną mieszkał w Nowej Wsi w tym samym powiecie. Z uwagi na wykonywany zawód okupant zaliczył go do tzw. inteligencji i aresztował 5 kwietnia 1940 r. jako „więźnia prewencyjnego”.  Była to na szeroką skalę zakrojona akcja Gestapo do zwalczania polskiego ruchu oporu wśród inteligencji w rejencji ciechanowskiej, oparta na rozporządzeniu Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy z dnia 3.03.1940 r. Najpierw Michała umieszczono, tak samo jak tysiące innych w ramach tej akcji aresztowanych niewinnych Polek i Polaków, w obozie przejściowym w Działdowie. Już 18 kwietnia przewieziono go do KZ Dachau, skąd 25 maja 1940 r. trafił do KZ Mauthausen. Następnie Polaka zesłano do podobozu w Gusen. Dwukrotnie starała się jego żona, Wanda Gralewicz, o uwolnienie męża, zapewniając, że do żadnej organizacji ani nie przynależał ani nie był antyniemiecko usposobiony. Niestety otrzymała odmowną decyzję. Również jego ojciec, księgowy w miejskiej kasie w Płocku, wniósł pismo o ułaskawienie. Był bowiem zdania, że musiała zajść pomyłka, gdyż Michał zachowywał się zawsze poprawnie. 18.12.1941 r. Michał zmarł w Gusen na „osłabienie układu krążenia“.

Dr Katarzyna Woniak – Aleksander-Brückner-Zentrum für Polenstudien, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg

Źródła:

• Kartoteka Michała Gralewicza, w: Instytut Pamięci Narodowej, IPN GK 629/1251(Zespół: Gestapo Zichenau)
• Kartoteka Michała Gralewicza, w: Aroslen Archives, 1.1.6/10075029