Chaim Małachowski 1900 - 1942 Edycja

Chaim Małachowski wurde 1900 in Płońsk (dt. Plöhnen) geboren. Er war verheiratet und hatte fünf Kinder. Im September 1940 wurde in Płońsk ein Ghetto gebildet und Chaim musste zusammen mit der Familie dorthin umziehen. Im Mai 1941 wurde das Ghetto mit Stacheldraht umzäunt; das Verlassen war nur mit einem Passierschein möglich. Der Hunger zwang viele Juden zum Schmuggeln von Lebensmitteln. Auch Chaim begab sich immer wieder mit diesem Ziel illegal auf die „arische Seite“. Am 8. April 1942 unternahm er nachts mit seinem eigenen Pferdefuhrwerk eine Fahrt von Płońsk zu einem nahliegenden Dorf, um auf dem Land Lebensmittel aufzukaufen. Dort kaufte er bei einem Landwirt 500 Kilogrammm Kartoffeln und etwa 3 Kilogramm Butter. Um 4 Uhr Früh wurde er auf der Landstraße von einer Nachtstreife der Gendarmerie angetroffen und festgenommen. Das Einspännerfuhrwerk und die Lebensmittel wurden dabei beschlagnahmt. Da das nicht weit entfernte Arbeitserziehungslager in Grodziec wegen Fleckfieber gesperrt war, überließ man Chaim dem Ghettogefängnis. In der Vernehmung machte der Jude deutlich, dass er die aufgekauften Lebensmittel für seine 7-köpfige Familie brauchte, und nicht etwa für den Weiterverkauf in Ghetto. „Es [war] mir bekannt, dass der Ankauf von Lebensmitteln und das Verlassen des Ghettos verboten ist“, gestand Chaim. Die Gestapo Zichenau (Ciechnów) beantragte für ihn die „Schutzhaft“, weil er „eine Gefahr für die Ordnung und Aufbauarbeit in den eingegliederten deutschen Ostgebieten bildet“. Seine Überführung ins KZ Mauthausen erfolgte am 4. September 1942. Drei Wochen später wurde Chaim dort „auf der Flucht erschossen“.

Dr. Katarzyna Woniak, Universität Augsburg

Quelle:

Personalakte von Chaim Małachowski, in: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, Sign. IPN GK 629/3254 (Bestand: Gestapo Zichenau)

Chaim Małachowski urodził się w 1900 r. w Płońsku. Był żonaty i miał pięcioro dzieci. We wrześniu 1940 r. Niemcy utworzyli w Płońsku getto, do którego Chaim wraz z rodziną musiał się przeprowadzić. W maju 1941 r. getto ogrodzono drutem kolczastym a jego opuszczenie możliwe było tylko na podstawie przepustki. Panujący głód zmuszał wielu Żydów do nielegalnego pozyskiwania żywności. Także Chaim udawał się wielokrotnie na „aryjską stronę“ w tym celu. Nocą, 8 kwietnia 1942 r. podjął własną furmanką wyprawę do okolicznych wiosek po żywność. Zakupił u jednego chłopa 500 kg ziemniaków a u innego przeszło 3 kg masła. O 4 rano podczas drogi powrotnej zatrzymała go na szosie żandarmeria. Chaim został aresztowany, jego furmanka wraz z towarem skonfiskowana. Planowano go osadzić w nieodległym „obozie pracy wychowawczej” w Grodźcu, lecz ten był z powodu epidemii tyfusu chwilowo niedostępny. Zatem policja umieściła Żyda w więzieniu na terenie getta. W przesłuchaniu Chaim podkreślił, że zakupioną żywność potrzebował dla swojej siedmioosobowej rodziny, nie mając zamiaru jej odsprzedania z nadwyżką cenową. „Wiedziałem o tym, że zakup żywności i opuszczanie getta jest zabronione“ – przyznał Chaim. Ciechanowskie Gestapo zawnioskowało o „areszt ochronny“ tj. o umieszczenie w KZ, bowiem Chaim „stanowi zagrożenie dla porządku i odbudowania przyłączonych niemieckich terenów wschodnich”. 4.09.1942 r. Chaim trafił do Mauthausen. Trzy tygodnie później stracił tam życie, co określono, „zabity podczas ucieczki”.

Dr Katarzyna Woniak, Universität Augsburg

Źródło:

Kartoteka Chaima Małachowskiego, w: Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, sygn. IPN GK 629/3254 (Zespół: Gestapo Zichenau)